Badania

Zespół badań społecznych


We współpracy z festiwalem WARSZAWA W BUDOWIE przeprowadzone zostały badania trzech usuniętych warszawskich pomników: Pomnika Feliksa Dzierżyńskiego, Pomnika Braterstwa Broni oraz Pomnika Wdzięczności Żołnierzom Armii Radzieckiej. 

Równolegle, zespół badań społecznych przygotował opracowanie dotyczące użytkowania pomników i ich okolic przez deskorolkarzy i deskorolkarki. 

Z opisu pierwszych badań:

Postawione w pierwszych latach po wojnie monumenty zostały w różnym czasie oraz z różnych przyczyn obalone. Bezpośrednią inspiracją do przeprowadzania badań była „dziura” pozostała w krajobrazie Parku Skaryszewskiego po usunięciu Pomnika Wdzięczności Żołnierzom Armii Radzieckiej.

Przeprowadzając wywiady w miejscu pozostałej po pomniku „dziury” chciałyśmy zbadać zarówno to, w jaki sposób monument funkcjonuje w pamięci osób korzystających z Parku Skaryszewskiego jak i to, jaki jest ich stosunek do jego usunięcia. Dobór kolejnych miejsc badań związany był z chęcią pogłębienia uzyskanych wyników o kontekst czasu oraz przyczyn likwidacji pomników. Stojący przy Dworcu Wileńskim Pomnik Braterstwa Broni został w 2011 roku zdemontowany pod pretekstem budowy drugiej linii metra – do tej pory, mimo pozostawionego po modernizacji miejsca na jego postawienie, nie powrócił on na ulice Pragi. Ostatni z badanych monumentów – stojący na Placu Bankowym (w okresie PRL – Placu Dzierżyńskiego) pomnik Feliksa Dzierżyńskiego usunięty został w 1989 roku, a zdjęcia z jego obalania stały się jednym z ikonicznych obrazów transformacji.

Przeprowadzone wokół wybranych pomników wywiady odpowiedzieć miały na cztery główne pytania badawcze:

- Czy nieobecność pomników jest zauważana przez okolicznych mieszkańców? 

- Jak pamiętają oni te pomniki? Co upamiętniały, jak wyglądały, gdzie stały?

- Jaki jest wyrażany przez mieszkańców stosunek wobec usunięcia pomników?

- Jak mieszkańcy chcieliby wypełnić pustą przestrzeń po pomnikach?

Całość dostępna tutaj: Zespół badań społecznych "Raport - badania usuniętych pomników"

Z opisu badań deskorolkarzy:

Inspiracją do przeprowadzenia badań opartych na rozmowach ze środowiskiem warszawskich deskorolkarzy były poszukiwania nieoczywistych sposobów użytkowania pomników. Wstępny risercz oparty na materiałach archiwalnych, takich jak magazyn „Ślizg”, czy publikacje FP „Historia Polskiej Deskorolki” wskazywały na to, że pomniki są nieodłączną częścią kultury polskich skejterów. Funkcjonują jako jedne z najpopularniejszych spotów, czyli miejsc do jazdy, czy tło wielu wytwarzanych przez społeczność obrazów takich jak zdjęcia czy wideo. Celem badania było zarówno zmapowanie najpopularniejszych wśród warszawskich deskorolkarzy monumentów, jak i próba określenia co stoi za szczególną popularnością pomników jako miejsca do jazdy, jaki jest stosunek skejterów do ich materialności i symboliki.

Całość dostępna tutaj: Zespół badań społecznych "Deski x Pomniki"